Iako EU i SAD još od rata nisu imali uvijek usaglašen pristup o BiH i regionu, što se može pratiti i kroz seriju deklasifikovanih dokumenata američke vlade iz tog perioda, ipak je uvijek postojala opšta saglasnost o ključnim principima.

Odnosi Brisela i Vašingtona

Dolaskom Donalda Trampa na čelo Amerike i rastom desničarskog populizma u Evropi, pojavljuju se sve veće pukotine u odnosima Brisela i Vašingtona, koje su kulminirale prošlomjesečnom strategijom o nacionalnoj bezbjednosti SAD, koja je u najmanju ruku skeptična prema EU. To znači ne samo da Amerika više neće pomagati evropski put BiH nego da će se fokusirati na vlastite strateške i ekonomske interese. Sa druge strane, kriza u vezi sa Grenlandom motiviše Evropljane da se sve više aktivno ograđuju od američke politike globalno, pa je samo pitanje dana kada će BiH direktno osjetiti negativne efekte ovog globalnog sukoba koncepcija.

Istorijski govor u Davosu

Mark Karni, kanadski premijer, održao je tokom Ekonomskog foruma u Davosu govor koji mnogi već sada proglašavaju istorijskim. U tom govoru, Karni je priznao da međunarodno pravo ne funkcioniše, ali da su se srednje sile, poput Kanade, pretvarale da funkcioniše, jer su, zatvarajući oči na očigledne devijacije u primjeni principa međunarodnog prava, uživale u prednostima multipolarnog svijeta iza kojeg je stajala Amerika. Iako Karni to nije spomenuo, jedan od primjera na koje se njegove riječi mogu primijeniti je otimanje Kosova od Srbije, iako se radi o očiglednom kršenju teritorijalnog integriteta i suvereniteta jedne članice Ujedinjenih nacija.

Kada je Amerika očigledno odlučila da ti principi više ne važe, Karni je poručio da više nema benefita koji su opravdavali okretanje glave na drugu stranu i da se treba suočiti s realnošću da su pogodnosti proistekle iz svijeta predvođenog Amerikom nestale. Shodno tome, prema njegovom mišljenju, srednje sile, poput Kanade, treba da prave ad hok saveze s drugim sličnim zemljama da bi odbranile svoje interese, jer bi alternativa bila trka ka dnu u pokušaju da se umile velikim silama poput Amerike, Kine ili Rusije.

Politička istorija postratne BiH pokazala je da zbog unutrašnjih podjela teško postoji mogućnost usaglašavanja zajedničkih spoljnopolitičkih principa, a glavni kohezioni faktor je bila koliko-toliko ujedinjena međunarodna zajednica. Moglo bi se pokazati da će buduća stabilnost BiH ovisiti o daljem razvoju odnosa između Evrope i Amerike.