Istraživači upozoravaju da bi dugotrajno izlaganje noćnoj svjetlosti moglo da bude jedan od faktora rizika za kardiovaskularne bolesti.

Tokom većeg dijela ljudske istorije noći nije remetila svjetlost osim mjesečine. Danas je, međutim, prava rijetkost spavati u potpunom mraku, bez bilo kakvog izvora svjetlosti, bilo da ona potiče od ulične rasvjete, lampi ili ekrana pametnih telefona.

Novo istraživanje o uticaju svjetlosti tokom sna ukazuje na to da ova naizgled bezazlena navika može da bude povezana sa promjenama u strukturi i funkciji srca.

Istraživači sa Univerziteta Tulejn analizirali su zdravstvene podatke više od 11.000 učesnika iz britanske baze podataka. Učesnici su tokom sedam dana neprekidno nosili senzore na zglobovima kako bi bila izmjerena njihova izloženost svjetlosti.

Tri godine nakon tog mjerenja podvrgnuti su magnetnoj rezonanci srca, što je naučnicima omogućilo da uoče promjene i pre pojave prvih simptoma.

Tiho preoblikovanje srčanog mišića

Rezultati studije pokazali su da su učesnici izloženi svjetlosti jačoj od tri luksa imali značajne promjene u obliku srca u poređenju sa onima koji su spavali u potpunom mraku.

Svjetlost od tri luksa je veoma slaba i približno odgovara sjaju tri obične svijeće udaljene oko metar od kreveta. Ipak, srčani zidovi učesnika koji su spavali u osvijetljenim uslovima bili su 1,5 odsto deblji, dok je masa lijeve komore bila 2,4 odsto veća. Kontraktilna funkcija, odnosno sposobnost srca da efikasno pumpa krv, bila je smanjena za 1,9 odsto.

„Ovo je prva studija ove vrste i pokazuje da je viši nivo svjetlosti noću povezan sa srčanim remodelovanjem. To je proces u kojem se mijenjaju struktura i funkcija samog srca, što obično viđamo kao odgovor na teški hronični stres. To je način na koji se naše tijelo prilagođava, ali dugoročno slabi srce i može dovesti do insuficijencije“, objasnio je epidemiolog Lu Đi.

Povezanost sa dužinom sna i zdravljem

Iako su uočene strukturne promjene subkliničke, odnosno javljaju se bez vidljivih simptoma, istraživači ukazuju na njihov mogući klinički značaj.

Paralelna analiza, koja je obuhvatila oko 70.000 ljudi, pokazala je da su osobe sa najvećom izloženošću noćnoj svjetlosti imale 29 odsto veći rizik od srčane insuficijencije, 33 odsto veći rizik od moždanog udara i 26 odsto veći rizik od smrti usljed kardiovaskularnih bolesti tokom desetogodišnjeg perioda.

Naučnici smatraju da bi jedno od objašnjenja moglo da bude remećenje prirodnog cirkadijalnog ritma. Poznato je da izlaganje svjetlosti tokom noći može da utiče na lučenje melatonina, hormona koji ima važnu ulogu u regulisanju ciklusa spavanja i budnosti.

Jedan od mogućih mehanizama jeste i kraće trajanje sna. Hronični nedostatak sna povezuje se sa povišenim krvnim pritiskom i povećanim nivoom hormona stresa, što vremenom može dodatno da optereti kardiovaskularni sistem.

Tama kao novi znak vitalnosti

Smanjenje izloženosti svjetlosti tokom noći relativno je jednostavno. Ekran pametnog telefona može da emituje svjetlost jačine i do 80 luksa, što višestruko premašuje prag korišćen u istraživanju.
Stručnjaci zato savjetuju upotrebu zavjesa koje blokiraju spoljnu svjetlost i maski za spavanje, kao i prekrivanje svjetlosnih indikatora na kućnim aparatima u spavaćoj sobi.

Za kvalitetan noćni san preporučuje se da osvjetljenje u prostoriji bude svedeno na najmanju moguću mjeru, što bliže prirodnom mraku.

Kardiolog Tomas Minsel i njegove kolege istakli su da rezultati istraživanja ukazuju na potrebu da se više pažnje posveti svjetlosti kao faktoru iz okruženja koji može da utiče na zdravlje.

Poruka istraživača je da bi uslovi osvjetljenja tokom sna mogli da dobiju značajnije mjesto u procjeni faktora koji utiču na kardiovaskularno zdravlje.