Stambeno tržište odavno se smatra ranim upozorenjem na recesiju, a jedan podatak posebno je privukao pažnju glavnog ekonomiste Moody’s Analyticsa Marka Zandija.

Na društvenim mrežama u nedjelju je naveo da je Moody’s-ov vodeći ekonomski indikator, koji koristi vještačku inteligenciju, procijenio da su šanse za recesiju u narednih 12 mjeseci sada na 48%.

Iako je to ispod 50%, Zandi je istakao da vjerovatnoća nikada ranije nije bila toliko visoka, a da se ekonomija ipak nije našla u padu.

Ključna komponenta ovog indikatora dolazi upravo sa stambenog tržišta.

„Algoritam je identifikovao građevinske dozvole kao najvažniju ekonomsku varijablu za predviđanje recesija. Dok su dozvole do skoro bile stabilne, jer su graditelji podsticali prodaju smanjenjem kamatnih stopa i drugim podsticajima, zalihe neprodatih kuća sada su velike i rastu“, upozorio je Zandi.

„Kao odgovor, graditelji se povlače, a broj izdatih dozvola počeo je da pada. Sada su na najnižem nivou još od pandemijskih zatvaranja.“

Prema podacima američkog Zavoda za statistiku, u julu je izdato 1,35 miliona građevinskih dozvola na godišnjem nivou, što je pad od 2,8% u odnosu na prethodni mjesec i 5,7% manje nego godinu ranije.

Zandi je još u julu označio stambeno tržište kao „crvenu raketu upozorenja“, jer su prodaja, gradnja i cijene kuća bili pod pritiskom visokih hipotekarnih stopa.

Iako je 30-godišnja fiksna kamata od tada pala sa skoro 7% na oko 6,3%, i dalje nije jasno da li je to dovoljno da oživi graditelje i koliko će nastaviti da pada. Zandi je naglasio da će podaci o građevinskim dozvolama za avgust, koji će biti objavljeni u srijedu, dati ključan signal.

„Sigurno će biti još jedan razlog zbog kojeg će Fed istog dana objaviti smanjenje kamatne stope“, prognozira on.

Da zabrinutost postoji i na najvišem nivou, potvrđuju i zapisnici sa julske sjednice Federalnih rezervi, gdje su zvaničnici izdvojili stambeno tržište kao rizik, uz dodatne prijetnje zaposlenosti povezane sa širenjem vještačke inteligencije.

„Pored rizika izazvanih carinama, učesnici su pomenuli i moguće pooštravanje finansijskih uslova zbog većih premija rizika, dalje pogoršanje stambenog tržišta, kao i rizik da bi povećana upotreba AI tehnologije mogla da smanji zaposlenost“, navodi se u dokumentu.

Stambene dozvole nijesu jedini indikator. Poznati ekonomista Ed Limer, koji je preminuo u februaru, još je 2007. objavio studiju u kojoj je tvrdio da je ulaganje u stambeni sektor najbolji prediktor recesije.

Ni tu podaci nijesu ohrabrujući. U drugom kvartalu 2025. rezidencijalna ulaganja pala su 4,7%, što je značajno ubrzanje u odnosu na pad od 1,3% u prvom kvartalu.